Prof. Oktay Sinanoğlu'nun Hayat Hikayesi
Bu yazıyı okuyanlar önce şunları okudular:
25 ŞUBAT 1935
Babasının başkonsonsolos olarak görevli bulunduğu İtalya'nın Bari kentinde
doğdu.
1939
Annesi Rüveyde Hanım (Karacabey), babası Nüzhet Haşim Sinanoğlu ve
kızkardeşi Esin ile II. Dünya Savaşı'nın çıkmasıyla birlikte Türkiye'ye
döndüler.
1941
Babası Nüzhet Haşim Sinanoğlu vefat etti.
1953
Atatürk tarafından 1928 yılında kurulmuş TED Yenişehir Lisesi'nde burslu
olarak okudu ve birincilikle bitirdi. Okulun bursuyla kimya mühendisliği
okumak üzere ABD'ye gitti.
1956
ABD Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley Kimya Mühendisliği'ni birincilikle
bitirdi.
1957
MIT'yi sekiz ayda birincilikle bitirerek Yüksek Kimya Mühendisi oldu.
1959
Kaliforniya Üniversitesi Berkeley'de iki yılda kuramsal kimya doktorasını
tamamladı.
1959-1960
ABD'de Atom Enerjisi Merkezi'nde araştırmalar yaptı; araştırmaları
uluslararası dergilerde yayınlandı, pek çok üniversiteden teklifler almaya
başladı.
1960
Yale Üniversitesi'nde 'yardımcı profesör' olarak çalışmaya başladı.
1961-1962
'Öğecik (atom) ve özdeciklerin (moleküllerin) çok eksicikli (elektronlu)
kuramı' ile profesörlüğe adım attı. Temel fizik kanunlarından başlayarak
çeşitli maddelerin kimyasal ve fiziksel özelliklerini bulmak için gerekli bu
temel kuramla, 50 yıldır çözülemeyen bir matematik kuramını bilim dünyasına
kazandırmış oldu ve profesörlüğe yükseldi.
1962
Yale Üniversitesi'ndeki profesörlüğünün yanında Harvard Üniversitesi'nde
kendisinin bulduğu 'yeni kuantum (nicem) kimyası ve fiziği' üzerine üst
düzey dersler verdi. 26 yaşında, son 300 yıldır Batı'da en genç yaşta
profesör olan kişi olarak Yale Üniversitesi tarafıdan dünyaya tanıtıldı.
Türkiye'ye geldi ve Haziran ayında Ankara Ortadoğu Teknik Üniversitesi'ni
(ODTÜ) ziyaret etti.
"Alfred P. Sloan" Ödülü'nü aldı.
TEMMUZ 1963
Yale Üniversitesi'nde resmen "tüm" profesör oldu.
TEMMUZ 1964
ODTÜ'ye danışman profesör oldu. Eğitimin Türkçe yapılması gerektiği üzerine
konuşmalara başladı.
1964
Yale Universitesi'nde ikinci kürsüye atandı; bu kürsü dünyada yeni kurulmaya
başlanan 'Moleküler Biyoloji' idi. Kalıtımı sağlayan DNA molekülünün
yapısının neden çift sarmal olduğunu ve bunu bir arada tutan kuvvetlerin ne
olduğu üzerine yaptığı çalışmasıyla ('solvofobik' - 'çözgen iter kuvveti'
kuramı) moleküler biyolojinin kurucuları arasına katıldı.
İstanbul'da, 19 Ağustos ile 5 Eylül tarihleri arasında uluslararası bilimsel
yaz okulunu düzenledi. Bu yaz okulu 'Nicem Kimyası' üzerineydi; savaş
sonrası ve soğuk savaş nedeniyle birbirinden kopuk olan dünyanın dört bir
yanındaki bilimcileri böylece bir araya getirdi ve bu alandaki alışverişle
bilimsel anlamda yeniliklere adım atılmasını sağladı.
Tamamen ayrı bir saha olan yüksek enerji fiziği üzerine çalışmaları sonucu
'yeni sekiz mezon (maddeyi oluşturan temel taneciklerden sekizi) ve
özellikler kuramı'nı buldu.
KASIM 1964
NIH'ye (Amerikan Ulusal Sağlık Bilimleri Kurumu) danışman oldu.
1964-1965
Ulusal Bilimler Akademisi'nde "Kuramsal Kimya" Üst Komitesi' nin üyesi oldu.
HAZİRAN 1964
Teksas'da Ulusal Fiziksel Kimya Sempozyumu'nda çağrılı ana konuşmalardan
birini yaptı.
TEMMUZ 1964
DNA üzerine Gordon Araştırma Merkezi'nin konferansına konuşmacı olarak
katıldı.
EKİM 1964
New York'ta Amerikan Kanser Araştırma Merkezi'nde 'Biyopolimerler üzerinde
suyun ve diğer çözgenlerin etkileri' 'üzerine konuşma yaptı.
1965
İstanbul, Yeşilyurt'ta Çınar Oteli'nde ikinci uluslararası yaz okulu
düzenledi. Bu defa Yüksek Enerji Fiziği üzerıne...
NİSAN 1965
Detroit'teki Amerikan Kimya Derneği'nin sempozyumunda konuşma yaptı.
EYLÜL 1965
İngiltere'de, Faraday Society'nin 'Sıvılardaki intermoleküler güçler'
tartışma toplantısına katıldı.
1965-1966
Miami Üniversitesi, Coral Gables, Florida'da hem fizik, hem moleküler
biyoloji bölümlerinde ziyaretçi prof. olarak bulunup yoğun bir şekilde
yüksek enerji fiziği üzerinde çalışırken, orada 'Kurumsal Bilimler
Merkezi'nin kurucularından oldu.
1966
TÜBİTAK Bilim Ödülü'nü alan ilk kişi oldu.
HAZİRAN 1966
Ağustos aylarında Colorado'da, Kaliforniya'da yüksek enerji fiziği üzerine
üst düzey konuşmalar yaptı.
ŞUBAT 1967
İsrail'de CERN ve Weizmann Enstitüsü'nün düzenlediği konferansa davet
edildi.
MAYIS 1967
Fransa'da Paris'te Uluslararası Moleküler Biyoloji Konferansı'nda davetli
konuşmacıydı.
HAZİRAN 1967
Kanada'nın Montreal kentinde Nicem Kimyası Sempozyumu' nun onur komitesine
seçildi.
TEMMUZ 1967
İtalya'da, Frascati'de NATO'nun Uluslararası Araştırmalar Enstitüsü'nün
düzenlediği atom ve moleküllerin etkileriyle ilgili uzmanlara üst düzey
seminerler verdi.
AĞUSTOS 1967
Çekoslavakya'da Kutna Hora kentindeki Nicem Kimyası üzerine uluslararası
sempozyuma özel konuşmacı olarak katıldı.
ARALIK 1967
New York Bilimler Akademisi'nin moleküler biyolojiyle ilgili konferansına
konuşmacı olarak davet edildi.
ARALIK 1967
Yale Üniversitesi'nde çeşitli üniversitelerden kimya alanındaki bilim
adamlarının katıldığı üç günlük bir seminer düzenledi.
1967-1970
ABD, Ulusal Argon Atom Enerjisi Laboratuvarları'nda sadece beş bilimcinin
seçildiği Teftiş Kurulu Üyesi.
HAZİRAN 1968
ODTÜ'de Kuramsal Kimya Bölümü'nü kurdu.
New York'ta ilk olarak düzenlenen Atom Fiziği Uluslararası Konferansı'na
başkonuşmacı olarak katıldı.
NİSAN 1969
Minnesota'da Amerikan Kimya Toplululuğu'nun toplantısına davetli olarak
katıldı.
Kanada'nın Ontario Eyaleti'ndeki Waterloo Üniversitesi'nde Kimya ve
Uygulamaları Matematik Bölümleri'nde konuşmalar yaptı.
İllinois'te Chicago Üniversitesi'ndeki The James Franck Enstitüsu ne ve
Ohio'daki Battelle Memorial Enstitüsü'ne konuşmacı olarak çağrıldı.
1969
İzmir, Urla'da üçüncü yaz okulunu yaptı. Bu bilimsel toplantının adı 'Atom
Fiziğinde Yeni Yönler'di ve dünyada atom fiziğinin babası olarak bilinen
Edward Condon'a adanmıştı. Sovyet Bilimler Akademisi'nin davetlisi olarak bu
ülkede bilimsel konuşmalar yaptı, kuramlarını tüm Sovyetler'den özel olarak
toplanan üst düzey bilimcilere anlattı.
1970
Atom Fiziği üzerinde çalıştı; atomların temel yapısı üzerine çok ayrıntılı
bir kuram geliştirdi; 'Atom fiziğinde atomların yapısı ve elektronik
özellikleri kuramı'nın gökfizik alanındaki uygulamalarıyla güneş ve
yıldızlardaki kimyasal öğeler hesaplanabilir oldu. ABD Ulusal Standartlar
Kurumu'nun kataloglarındaki yanlış bilgiler düzeltildi.
1970-1973
ABD Ulusal Argon Atom Enerjisi Laboratuvarı'nın başkanlığını yaptı.
EYLÜL 1971
Aralık ayına kadar Paris'te, ancak çok üst düzey matematikçi ve fizikçilerin
kabul edildiği 'Institut Des Hauts Etudes Scientifiques'te kimyaya
matematiği sokma alanında uzun yıllar sürecek çalışmalarına başladı. Bulduğu
yeni matematik temeller, farklı alanlarda bilim dünyasına bü y ük katkı
sağladı.
1971
Amerikan Bilim ve Sanat Akademisi'ne üyelik için seçildi.
1971
ABD, Washington, Savunma Stratejileri Kurulu Üyesi.
OCAK 1972
Florida'da Nicem Kimyası, Nicem Teorisi üzerine uluslararası sempozyuma
davetli konuşmacı olarak katıldı.
MAYIS 1972
Boulder'de Kolorado Üniversitesi'nin Fizik Bölümü'nün kollokyumuna davet
edildi.
TEMMUZ 1972
Meksika'da Latin Amerika Fizik Okulu'nda atom ve moleküller üzerine
konuşmalar yaptı.
AĞUSTOS 1972
Kanada'nın Vancouver kentinde Teorik Kimya Kanada Uluslararası Sempozyumu'na
katıldı.
EKİM 1972
Arizona'da atom fiziğinde yeni keşfedilmiş olan 'ışın-yaprak (beam-foil)
tayflaması' sempozyumunda danışma kurulu üyesi.
1973
Boğaziçi Üniversitesi'nde MEB'in teklif ettiği rektörlüğü reddedip danışman
profesör olarak çalıştı.
OCAK 1973
Florida'da Gainesville'de E.U. Condon'un onuruna düzenlenen uluslararası
atom sempozyumuna davetli olarak katıldı.
MART 1973
İtalya'nın Trieste kentinde Atomlar, Moleküller ve Lazerler üzerine
seminerler verdi.
NİSAN 1973
Michigan'da kolokyum yönetti.
İsviçre'nin Burgenstock kentinde Organik Kimyanın Kuramsal Temelleri üzerine
konuşma yaptı.
MAYIS 1973
Almanya'nın en yüksek bilim ödülü olan 'Alexander von Humboldt Bilim
Ödülü'nü aldı. Bu ödülü alan ilk bilimciydi .
TEMMUZ 1973
Fransa'nın Menton kentinde düzenlenen ilk uluslararası nicem kimyası
kongresinde konuşma yaptı.
Yugoslavya'nın Ljubljana kentindeki Nicem ve Bilgisayar Teknolojisi üzerine
ko~ıuşmalar yaptı.
AĞUSTOS 1973
NATO'nun Araştırma Merkezi'nin Kanada'nın Quebec eyaletinde düzenlediği
toplantıda konuşmacı olarak bulundu.
1973
Amerikan Bilim ve Sanat Akademisi'ne seçilen ilk ve tek Türk oldu;
kendisiyle aynı yıl Soljenitsin ve Fellini de seçilmişti.
Meksika'da teörilerini anlatmak için Kuramsal Fizik Yaz Okulu'na katıldı, bu
ülkede üçüncü dünya ülkelerinin bağımsızlığı için çalışmalar yürüttü. Aynı
yıl Meksika Hükümeti'nin yüksek bilim ödülü 'Elena Moshinsky' ile
ödüllendirildi. Ertesi yıl bu ödülü kazanan kişi ünlü fizikçi E. Wigner
oldu.
1974
Milli Eğitim Şurası'na katıldı ve bilim ve teknoloji eğitiminin Türkçe
olması gereği üzerine konuşmalar yaptı.
1975
Asya'yı keşfetti. Japon Hükümeti'nin 'Uluslararası Seçkin Bilim Adamı'
ödülünü almak için gittiği bu ülkede altı ay boyunca çeşitli bilimsel
konuşmalar yaptı, iki ülke arasında (Türkiye ve Japonya) kültürel ve
bilimsel ilişkinin kurulması için çalıştı. Neredeyse tüm Japonya'da 'İpek
Yolunun İki Ucu: Türkiye ve Japonya' başlığını taşıyan ve iki ülke
arasındaki kültürel ve tarihi benzerlikleri anlatan konuşmalar yaptı.
Japon televizyonu NHK ile İpek Yolu projesini başlattı.
1976
Hindistan Hükümeti'nden 'Devlet Misafiri' olarak aldığı davet üzerine bu
ülkeye gitti. Bayan Gandi'nin bakanları ve cumhurbaşkanı Fakruttin Bey ile
yine iki ülke arasında güçlü bağların oluşması için çalışmalar yaptı.
TC Unıversitelerarası Kurulun verdiği 'Türkiye Cumhuriyeti Profesörü'
unvanını aldı.
Balıkesir'de askerliğini yaptı.
1977-1978
İki yıl İÜ Kimya Fakültesi'nde görev yaptı.
Türkiye'de çeşitli bilimsel araştırmalar yürüttü.
Roma Kulübü'nün İstanbul'da yapılan toplantısına özel davetli konuşmacı
olarak katıldı.
1980
1970'lerde Almanya'da başladığı matematik temelleri geliştirmeye ve kimyaya
yeni bir bakış açısı getirmeye yönelik çalışmalarının sonucunda 'Kimya'nın
temellerini yeni matematik-lere oturma kuramı'nı buldu. Yeni nicem kanununu
geliştirerek kimyayı ezber yerine yeni matematik fizik temellerine bağladı.
1982-1988
Yale'de düzenlediği kimyanın matematik temelleri üzerine bir dizi seminere
çeşitli ülkelerden bilim adamlarını davet etti. Böylece 'matematiksel kimya'
diye yeni bir dalın ortaya çıkmasına, J. Mathematical Chemistry dergisinin
ve uluslararası kurultayların örgütlenmesine önayak oldu. İlk kurultayda
açılış konuşmasını yaptı. Derginin yayın kurulu üyesiydi.
1984-1986
İsviçre'nin Davos kentindeki EMF'de (Avrupa Yönetim Forumu) katılımcı.
1985
Yaklaşık on yıldır üzerinde çalıştığı ve teorisinin matematiğini 180
teoremden çıkardığı araştırmasını anlatmak üzere dünya turuna çıktı. ABD,
Kanada, Batı ve Doğu Almanya, İsviçre, Japonya ve Kore'nin çeşitli
üniversite ve kurumlarında konuşmalar yaptı.
1986-1989
Florida Uluslararası Bilim ve Sanat Merkezi kurulması için çalıştı.
1988
Türkiye'ye davet ediler ek Milli Eğitim Şurası'na katıldı.
Amerikan basını, 180 teoremden çıkardığı ve fizik ve kimyaya yeni bir bakış
getiren teorisini çocuklara resimli oyunlarla anlattığı için kimyayı
herkesin türetebileceğini ispatladığını yazdı.
1990
Annesi Rüveyde Sinanoğlu vefat etti.
1991
TC Kültür Bakanlığı'nın Bilgi Çağı Ödülü'nü aldı.
1993
Merkezini Yale Üniversitesi'nden Türkiye'ye taşımaya karar verdi.
1994-1995
Yıldız Teknik Universitesi Fen Edebiyat Fakültesi Kimya Bölümu nde profesör
ve rektör danışmanı.
1995
ILESAM 'Üstün Hizmet Ödülü'nü, GESİAD 'Yılın Bilam Adamı Ödülü', Türkiye
Yazarlar Birliği 'Yılın Fikir Adamı' ödülünü aldı.
EYLÜL 1995
Kaş'ta düzenlenen Ulusal Türk Fizik Kurultayı'na onur başkanı ve konuşmacı
olarak katıldı.
1996
Türk-Kazak Hoca Ahmet Yesevi Üniversitesi Mütevelli Heyeti Üyesi oldu.
1999
Elazığ'da düzenlenen 1. Türk Dünyası Matematik Kurultayı'na katıldı.
Yıldız Teknik Üniversitesi'nde çok sayıda öğrenciye kimya, matematik,
moleküler biyoloji alanlarında doktora, lisans tezi yaptırdı.
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi, Kıbrıs Doğu Akdeniz Üniversitesi, Manisa
Celal Bayar Üniversitesi, Isparta Süleyman Demirel Üniversitesi, Elazığ
Fırat Üniversitesi ve İstanbul Marmara Üniversitesi Eğitim Fakültesi Fen
Bilimleri'nde konuşmalar yaptı. Malatya'da halka 'Dünyada ve Türkiye'de
Eğitim' konuşması yaptı.
EYLÜL 1999
Samsun'da düzenlenen XIII. Ulusal Kimya Kurultayı'nda çağrılı tebliğini
sundu.
DPT Yükseköğretim ve İktisadi Gelişme Uzmanlar Kurulu'na katılan yüzü aşkın
akademisyen tarafından başkan seçildi.
1999-2000
Miami Üniversitesi Matematik Bölümü'ne 'adjunct profesör' yapıldı.
2000
Yale Üniversitesi'nde 'Kimyanın yeni temel kuramı ve organik ve anorganik
kimyaya uygulamalar' lisans üstü dersler verdi.
ŞUBAT 2000
Teksas Austin'de 'Uluslararası Molekül Yapıları Kurultayı'nda çağrılı tebliğ
sundu.
NİSAN 2000
TC Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı DPT'nin 40. yıldöııümü ve 8. Beş
Yıllık Planın başlatılması münasebetiyle bir konuşma yaptı: 'Bilimsel
Araştırmanın İktisadi Gelişmeye Katkısı'
EYLÜL 2000
XIV. Ulusal Kimya Kurultayında Diyarbakır'da çağrılı kimya konuşması yaptı.
2001
Halen ABD Yale Üniversitesi'nde iki kürsü (fiziki-kimya, moleküler biyokimya
/ biyofizik) profesörü. Kuramsal Fizik Merkezi 'nın üyesi. Yıldız Teknik
Üniversitesi Kimya Bölümü'nde profesör.
NİSAN 2001
Çanakkale Üniversitesi'nde iki bilimsel konuşma yaptı.
2001
Yerel gazeteler Birliği'nce "halk Kahramanı Ödülü" verildi
2002
Antalya'da Uğur Mumcu Bilim Ödülü
2002
TÜRKSAV Türk Dünyası'na Hizmet Ödülü (2002) verildi
Şimdi bir de ilgili bu yazıya bakmanızı öneririm:
Feza Gürsey'i ve Cavit Erginsoy'u Tanır Mısınız?Takip edilmekten korkmuyoruz!.. Takip için tıklayın: twitter.com/bilimbilmek
Anahtar sözcükler: Türk bilim adamları, Oktay Sinanoğlu, bilim teknik, bilim, Türklerin buluşları
Benzer Yazılar
- Feza Gürsey'i ve Cavit Erginsoy'u Tanır Mısınız?
- Bir Bilim Adamının Romanı
- Beyin Göçü Durulmuyor
- Cahit Arf - "Anlamak" Tutkunu Bir Matematikçi
- Türkiye Ulema ve Başbakan İlim Takunyalıları Araştırma Kurumu TÜBİTAK
- Sözümüz Var! - Van Üniversitesi - Prof Dr Zühre Şentürk'ten Duyuru
Referans bilgisi: "Prof. Oktay Sinanoğlu'nun Hayat Hikayesi", 2003 , Bilim Bilmek sitesi, http://www.bilimbilmek.com/tr/prof-oktay-sinanoglu-nun-hayat-hikayesi.html
Bu sayfayı Facebook'ta paylaşın.
Bu sayfayı Twitter'da paylaşın.
